Homepage Şehir Araştırmaları Kaynaklar Tezler: “Cities and Administrative Divisions of The Ottoman Empire in The Early 16th Century: A Case Study for The Application of Digital History to Ottoman Studies”

Tezler: “Cities and Administrative Divisions of The Ottoman Empire in The Early 16th Century: A Case Study for The Application of Digital History to Ottoman Studies”

by samblog

İstanbul Şehir Üniversitesi, Tarih Bölümü Yüksek Lisans öğrencisi ve Şehir Araştırmaları Merkezi Asistanı Fatma Aladağ, “Cities and Administrative Divisions of The Ottoman Empire in The Early 16th Century: A Case Study for The Application of Digital History to Ottoman Studies” / “XVI. Yüzyılın İlk Yarısında Osmanlı Şehirleri ve İdari Teşkilat: Osmanlı Çalışmaları için Bir Dijital Tarih Uygulaması” başlıklı tezi, Prof. Dr. Abdulhamit Kırmızı ve Dr. Zahit Atçıl‘ın juri üyesi olduğu tez savunması sonrasında başarılı bulundu.

Merkez Müdürümüz Dr. Yunus Uğur’un danışmanlığını yürüttüğü tez, erken dönem 16. yüzyıl Osmanlı şehirlerini ve idari teşkilatını tüm imparatorluk düzeyinde ortaya koyan, değişim ve dönüşümleri tartışan ve dijital tarih metotlarıyla haritalayan ilk çalışma olarak literatüre katkıda bulunuyor. Tahrir defterleri, kadıasker kayıtları ve kanunnameler üzerinden yürütülen çalışma aynı zamanda Dr. Yunus Uğur‘un yürütücüsü olduğu “Osmanlı Şehirlerini Haritalamak: Sosyo-Mekânsal Benzerlikler ve Özgünlükler (1520-1540)” isimli TÜBİTAK projesi kapsamındaki verilerden de istifade ediyor.

Tez çalışması sonucu ortaya çıkan dijital veritabanı ve haritalar, Osmanlı tarihi araştırmacıları için Digital Ottoman websitesi üzerinden yakında erişime açılacak.

-Tez Özeti-

Dijital teknolojilerin hayatın her alanına nüfuz etmesi ile birlikte şüphesiz tarih yazımı da
bu süreçten etkilenmiş ve yeni araştırma metodolojilerini gündemine almıştır. Dijital
Beşeri Bilimler ve dijital tarihin yeni bir disiplin olarak ortaya çıkması ve akademik
çalışmalara yön vermesi bu çerçevede düşünülmelidir. Masa başı bireysel arşiv
çalışmalarının ötesine geçerek, farklı disiplinlerle işbirliği içerisinde online araştırma
ortamı sağlayan bu yeni akademik alan tarihsel araşırmaların erişilebilir, sürdürelibilir ve
anlaşılabilirliğini artırmaktadır. Osmanlı imparatorluğunun uzun yıllar süren hakimiyeti
ve kayıt tutma geleneği ile birlikte ortaya çıkan devasa arşiv kaynakları, Büyük Veri
çağında hızlı ve etkili yöntemlerle yapılacak araştırmalar için yüksek potansiyele sahiptir.
Ancak Osmanlı araştırmalarının mevcut durumu, dijital metodolojilerin bu alanda henüz
yeterince kullanılmadığını göstermektedir. Elinizdeki çalışmada, digital tarihi ve daha
özelde dijital şehir tarihini Osmanlı çalışmalarının gündemine almak hedeflenmiştir.
Bu tez çalışması, Osmanlı tarihi çalışmalarına hem tematik hem de metodolojik olarak
katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Tematik olarak öncelikli amacı; vilayet, sancak ve
kaza olarak organize edilen 16. yüzyılın ilk yarısındaki Osmanlı idari teşkilatını,
kanunname ve kadıasker kayıtları gibi hukuki belgeler ve tahrir defterleri gibi vergi
sistemine dair kaynaklar kullanarak tespit etmek, tanımlamak ve haritalamaktır. Bu çeşitli
kaynak türleri bize aynı bölgelerin ve şehirlerin farklı amaçlarla düzenlenmiş arşiv
kayıtlarına göre nasıl değiştiğini de göstermektedir. İkinci olarak, 16. yüzyılın başlarında
Osmanlı idari organizasyonundaki değişim ve dönüşümü vilayet, sancak ve kaza bazında
incelemek ve sınır değişimlerindeki nedenleri tartışmaktır. Bu tez çalışmasının üçüncü
hedefi ise vilayetlerin, sancakların ve kazaların ekonomik kapasiteleri açısından
farklılıklarını ve benzerliklerini ortaya çıkarmak, ekonomik temalı yeni şehir tipolojileri
oluşturmak ve idari organizasyon birimlerinin ekonomik dağılımlarını ve şehirlerin sınır
değişimine etkilerini mekansal olarak incelemektir. Bu çalışmanın metodolojik katkısı,
Coğrafi Bilgi Sistemi (GBS) programı ArcGIS ile arşiv verilerini dijital olarak haritalamak,
online erişilebilir ve güncellenebilir veritabanı hazırlamak ve STATA analiz programıyla
arşiv belgelerindeki sayısal veriler üzerinden istatistiksel analizler üretmektir.

 

Anahtar Kelimeler: Dijital Beşeri Bilimler, Dijital Tarih, Şehir Tarihi, Osmanlı Şehirleri, CBS,
XVI. Yüzyıl, Vilayet, Eyalet, Sancak, Kaza, Tahrirler, Ruznamçeler, Haritalar

-Abstract-

With the penetration of digital technologies in all areas of life, historiography has also undoubtedly been affected by this process and brought new research methodologies to its agenda. The emergence of digital humanities and digital history as a new discipline and directing academic studies should be considered within this framework. This new academic area, which provides an online research environment extending beyond individual desktop-research, and in collaboration with different disciplines, increases the accessibility, sustainability, and comprehensibility of historical studies. The enormous archive sources that have emerged as a result of the dominance of the Ottoman Empire for a long time and tradition of record-keeping have great potential in the Big Data era to allow the condacting of research with effective methods. The current state of Ottoman studies, however, shows that digital methodologies are not yet in use in this area enough. In this context, the present study aims to put digital history and more specifically digital urban history on the agenda of Ottoman studies. ii This thesis aims to contribute to Ottoman studies both thematically and methodologically. Its first thematic purpose is to determine, describe and map the Ottoman administrative organization in the first half of the 16th century, organized as vilayet, sanjak and kaza, using legal documents such as kanunname and kadıasker records and sources related to the tax system such as tahrir registers. These various types of sources will show us how the same regions and cities have changed according to the archive records formed for different purposes. Secondly, to define the mobility of these administrative units and to examine the factors of spatial change and transformation in the early 16th century. Thirdly, the thesis will try to reveal the differences and similarities between vilayets, sanjaks, and kazas in terms of their economic capacities, to create new economically-themed city-typologies, and to examine spatially the economic distribution of administrative units and its effects on border changes of the cities. The methodological contribution of this study is to digitally map archival data with the Geographical Information System (GIS) program ArcGIS, to prepare an accessible online database and to produce statistical analyses based on numerical data in archival documents by using the STATA analysis program.

 

Keywords: Digital Humanities, Digital History, Ottoman Cities, Urban History, GIS, Sixteenth Century, Vilayets, Eyalets, Sancaks, Kazas, Tahrirs, Ruznamçes, Maps

You may also like

Yorum yap