Homepage Haberiniz OlsunŞehir Araştırmaları Tezler Tezler: “Osmanlı Mimarlığında Bir Bani: Çorlulu Ali Paşa ve Eserleri”

Tezler: “Osmanlı Mimarlığında Bir Bani: Çorlulu Ali Paşa ve Eserleri”

by samblog

Yazar: Özge Eda Köse

Selin Özhasta, “Osmanlı Mimarlığında Bir Bani: Çorlulu Ali Paşa ve Eserleri / A Constructor in Ottoman Architecture: Ali Pasha of Çorlu and His Works” Selçuk Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 2019.

Bu yüksek lisans tezinde ele alınan mimari yapı grubunun banisi XVIII. yüzyıl Osmanlı Devlet adamlarından Çorlulu Ali Paşa (1670-1711)’dır. Devletin çeşitli kademelerinde önemli görevler üstlenen Ali Paşa’nın son görevi sadrazamlık olmuştur. Bir sanat tarihi çalışması olarak hazırlanan bu tezde Çorlulu Ali Paşa’nın Osmanlı Devletindeki yeri ve siyasi kimliği hakkında da bilgilere yer verilmiştir. Ancak konunun ağırlığını onun tarafından inşa ettirilen ve geç dönem Osmanlı mimarisi ve sosyal yaşantısı için büyük bir öneme sahip olan yapılar oluşturmaktadır. Çorlulu Ali Paşa İstanbul Eminönü’nde camii, tekke, medrese, iki şadırvan ve iki ayrı hazire alanından oluşan bir külliye, yine Eminönü’nde bir han ve Beyoğlu Kasımpaşa’da bir cami ve bir hamam ile İstanbul’un çeşitli semtlerinde çok sayıda çeşme inşa ettirmiştir. Bu yapılar yalnızca geçmişte değil günümüzde de şehir içerisinde yaşama dokunmakta ve bulundukları semtlere de ayrı birer değer katmaktadırlar. Bu yüksek lisans tezinde Çorlulu Ali Paşa’nın banisi olduğu yapılar sanat tarihi yöntemlerine göre ayrıntılı olarak tanıtılmış, bu yapıların estetik değerleri, uğradıkları değişiklikler kronolojik bir sırayla ele alınmış ve bu yapıların Osmanlı sanatı içerisindeki yerleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bugün Eminönü’nde çok işlek bir caddede yer alan külliye cadde için ticari ve tarihi bir öneme sahiptir. Eminönü Çorlulu Ali Paşa Külliyesi iki ayrı avlu çevresine yerleştirilen mekânlardan oluşmaktadır. Tek kubbeli kare planlı cami, bu caminin şadırvanı ve kare planlı tekke hücreleri bir avluda yer alırken; diğer avluyu yine kare planlı medrese hücreleri, bu medresenin şadırvanı ve çokgen planlı dershane yer almaktadır. Külliyenin önünde ise iki ayrı hazire alanı oluşmuştur. Külliye’den bağımsız olarak yine Eminönü’nde yapılmış olan han çitf katlı, tek avlulu bir şehir hanıdır. Beyoğlunda eski bir tersane içerisinde kalan Çorlulu Ali Paşa Camii, eski tersane binaları arasına cemaat çekecek kadar görkemli ve hala hayat doludur. Beyoğlunda yer alan cami ise kare planlı bir sahil camisidir ve küçük bir mahalle hamamı ile birlikte inşa edilmiştir. Çeşmeler sokak aralarında kullanılmaz halde bulunsalar da gerek kitabeleriyle, gerek kırık sekileriyle hala kendi hikâyelerini, tarihlerini ziyaretçileriyle paylaşabilecek durumdadırlar. İstanbul’un çeşitli semtlerine dağılan beş adet çeşme mahalle meydan çeşmesi tipolojisi içerisinde yöre halkının istifadesine sunulmuştur. Bu çalışmamızda Çorlulu Ali Paşa’nın Arnavutköy’de ikamet ettiği yalı, İstanbul da inşa ettirdiği düşünülen ancak günümüze ulaşamamış 13 adet çeşme de ayrı bir başlık altında incelenmiştir. Mevcut belgelerden yararlanılarak bu yapılar hakkında da bilgi verilmiştir. Bir Osmanlı devlet adamının edindiği serveti halk katmanlarına dağıtmak için inşa ettirdiği yapıların tanıtılması aynı zamanda dönemin tarihi ve sosyo-ekonomik yapısına da ışık tutmaktadır. Böylece toplumu oluşturan birliktelik bilincinin de anlaşılabilmesine imkan sağlanacaktır.

Kapak fotoğrafı: https://www.monument-tracker.com

You may also like

Yorum yap